Food Talk
AUTHOR: Nawintanan
CREATE DATE: 9 Dec 2016

‘โครงการหลวง’ 39 แห่ง คุณค่าเพื่อปวงประชา

morning Strawberry farm.

ตลอดระยะเวลา 7 ทศวรรษที่ผ่านมา เป็นที่ทราบกันดีว่า พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงอุทิศพระวรกายบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานัปการ เพื่อพสกนิกรทุกหมู่เหล่าอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย หรือพูดอีกนัยหนึ่งคือ ท่านทรงงานเพื่อประชาชนอย่างแท้จริง ตั้งแต่เหนือจรดใต้จะเห็นได้ว่ามีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริมากกว่าสี่พันโครงการ! และโครงการที่จะกล่าวถึงนี้เป็นอีกหนึ่งโครงการส่วนพระองค์ นั่นคือ ‘โครงการหลวง’

ย้อนกลับไปราวๆ 50 ปีที่แล้ว ทางภาคเหนือมีชุมชนชาวเขาประกอบอาชีพทำไร่เลื่อนลอย ปลูกฝิ่น บุกรุกแผ้วถางป่า ยุคนั้นเกิดการแพร่ระบาดของยาเสพติด โดยการปลูกฝิ่นและทำไร่เลื่อนลอย อันเป็นสาเหตุทำให้ป่าไม้ ต้นน้ำลำธารของประเทศถูกทำลาย เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรป่าไม้และสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก

Minority's collecting strawberries

จากฝิ่น สู่พืชผล เปลี่ยนพื้นที่ทำกินให้สมบูรณ์ พูนสุข

ช่วงปี พ.. 2512 พระองค์ท่านเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรชีวิตของชาวเขาที่บ้านดอยปุย ใกล้พระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์ จึงทรงทราบว่าชาวเขาปลูกฝิ่น แต่ขณะเดียวกันก็ปลูกลูกท้อพันธ์ุพื้นเมืองด้วย ฉะนั้น พระองค์จึงทรงคิดว่าวิธีเดียวที่จะทำให้ฝิ่นหายไปจากดอยก็คือ ต้องให้ชาวเขาปลูกท้อพันธ์ุพื้นเมืองที่ดี รวมถึงปลูกพืชผัก ผลไม้เมืองหนาวอื่นๆ ที่มีประโยชน์เพื่อทดแทนการปลูกฝิ่น

จากพระราชปณิธานที่ต้องการช่วยเหลือชาวเขาให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น จึงเป็นที่มาของการริเริ่มโครงการหลวง ด้วยการพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์จำนวน 200,000 บาท โดยมีหม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการในตำแหน่งผู้อำนวยการ ตามพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช กล่าวไว้เมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.. 2512 ที่คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

เรื่องที่จะช่วยชาวเขาและโครงการขาวเขานั้น มีประโยชน์โดยตรงกับชาวเขาเพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น สามารถเพาะปลูกสิ่งที่เป็นประโยชน์และเป็นรายได้ให้กับเขาเอง ที่มีโครงการนี้ จุดประสงค์อย่างหนึ่งก็คือ มนุษยธรรม หมายถึงให้ผู้ที่อยู่ในถิ่นทุรกันดาร สามารถที่จะมีความรู้และพยุงตัว มีความเจริญก้าวหน้าได้…”

สำหรับชื่อโครงการในระยะแรก พระองค์ท่านทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อว่า ‘โครงการหลวงพระบรมราชานุเคราะห์ชาวเขา’ ต่อมาได้เปลี่ยนเป็น ‘โครงการหลวงพัฒนาชาวเขา’ ‘โครงการหลวงภาคเหนือ’ และ ‘โครงการหลวง’ ในที่สุด

โครงการหลวงแห่งแรกคือ ‘สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง’ หรือ ‘โครงการหลวงอ่างขาง’ เป็นสถานที่ทดลอง ค้นคว้า และวิจัยพืชผัก ผลไม้ และไม้ดอกเมืองหนาว ซึ่งการทดลองวิจัยในส่วนของพืชผัก ผลไม้เมืองหนาวนั้น ส่วนหนึ่งได้รับการสนับสนุนทุนจากทางฝ่ายงานวิจัยกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา (Agricultural Research Service ของ USDA)

กำเนิดพืชผัก ผลไม้เมืองหนาวนานาชนิด

แรกเริ่มโครงการได้นำท้อพันธุ์พื้นเมืองดั้งเดิมมาพัฒนา โดยนำต้นพันธุ์พื้นเมืองมาเสียบยอดทาบกิ่งด้วยพันธ์ุต่างประเทศ เพื่อให้ผลลัพธ์กลายเป็นพันธ์ุใหม่ และต่อยอดจนได้พันธุ์และรสที่ดีขึ้นกว่าเดิม

Strawberries in the field, selective focus

ต่อมาผลไม้เมืองหนาวที่ปลูกแล้วประสบผลสำเร็จคือ สตรอว์เบอร์รี่’ พันธุ์จากต่างประเทศ โดยทีมวิจัยได้นำมาทดลองปลูกประมาณ 40 พันธุ์ แต่พันธุ์ที่เกษตรกรนิยม และสามารถปรับตัวเข้ากับพื้นที่และสภาพแวดล้อมของจังหวัดเชียงใหม่และเชียงรายในตอนนั้น ได้แก่ พันธุ์พระราชทานเบอร์ 16 มีผลขนาดปานกลางถึงใหญ่ มีจำนวนผลต่อช่อมาก (ยังมีการปลูกอยู่บ้างในบางพื้นที่เพื่อการแปรรูป) พันธุ์พระราชทาน 20 สามารถเจริญได้ดีในสภาพอุณหภูมิตํ่า ให้ผลขนาดใหญ่ถึง 50 กรัม มีจำนวนผลต่อช่อน้อย กลิ่นหอม รสหวาน (ปัจจุบันเลิกปลูกแล้ว)

และปัจจุบันที่ยังแพร่หลายอยู่คือ พันธุ์พระราชทาน 80 เป็นสายพันธุ์จากประเทศญี่ปุ่นที่มีการพัฒนาสายพันธุ์ขึ้น ส่วนที่มาของชื่อนั้นเพื่อเป็นการเฉลิมพระเกีรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 80 พรรษา สตรอว์เบอร์รี่พันธุ์นี้เหมาะแก่การกินสดๆ มีผลสุก กลิ่นหอม รสหวาน รูปร่างของผลสวยงาม

พันธุ์พืชที่ได้รับการพัฒนาต่อมาคือ ถั่วแดงหลวง’ โดยได้สั่งเมล็ดพันธุ์ถั่วแดงจากบริษัท Dessert Seed สหรัฐอเมริกา จำนวน 2 ตัน (พันธุ์ darkled redcoat และ maintop) โดยส่งไปทดสอบตามดอยต่างๆ ปรากฏว่าเมล็ดพันธ์ุเหล่านั้นตอบสนองได้ดีในพื้นที่อย่างแม่โถ บ้านวังดิน ผาหมี สะโมง และดอยงาม

Cabbage farm at the top of Mon Jam mountain

จากนั้นโครงการหลวงได้ส่งเสริมให้ชาวเขาปลูกพืชผัก ผลไม้เขตหนาวชนิดอื่นๆ อีก ได้แก่ ผักกาดหอมห่อ ผักกาดหางหงส์ กะหล่ำปลี แครอท ไปจนถึงพันธุ์ไม้ผลเขตหนาว ไม้ผลกึ่งหนาว และไม้ผลขนาดเล็กที่เหมาะกับการปลูกบนพื้นที่สูงของประเทศไทย เช่น พีช แอปเปิ้ล สาลี่ พลับ พลัม อะโวคาโด กีวีฟรุต เสาวรส ฯลฯ ผลปรากฏว่าปลูกได้ผลดี ทำให้มีผู้นิยมปลูกพืชผักผลไม้เพิ่มขึ้นตามลำดับ ปัจจุบันเราจึงมีพันธุ์ไม้ผลกว่า 50 ชนิด พืชผักเมืองหนาวกว่า 400 ชนิดกล่าวได้ว่าโครงการหลวงเป็นโครงการปลูกพืชทดแทนฝิ่นแห่งแรกของโลก ปี .. 2537 ทางโครงการควบคุมยาเสพติดของสหประชาชาติ (UNDCP) จึงทูลเกล้าฯ ถวายเหรียญทองเพื่อสดุดีพระเกียรติคุณพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในการแก้ปัญหายาเสพติด

ภายหลังโครงการหลวงได้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็น มูลนิธิโครงการหลวง ในปี พ.. 2535 เพื่อสร้างองค์กรสาธารณะถาวร ดำเนินงานต่อเนื่องจากโครงการหลวง โดยยังคงกิจกรรมหลักที่สำคัญเช่นเคยนั่นคือ งานวิจัย งานพัฒนา และงานการตลาด

ปัจจุบันพื้นที่ดำเนินการของโครงการหลวง ประกอบด้วยสถานีวิจัย 4 แห่ง ได้แก่ สถานีเกษตรหลวงอ่างขาง สถานีเกษตรหลวงปางดะ สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ และสถานีเกษตรหลวงแม่หลอด พร้อมด้วยศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทั้ง 38 แห่ง ที่อยู่บนพื้นที่สูงของภาคเหนือ 5 แห่ง คือ เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน ลำพูน พะเยา และในปี 2559 ได้มีศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแห่งที่ 39 แห่งใหม่ล่าสุด กับศูนย์พัฒนาโครงการหลวงเลอตอ อำเภอแม่ระมาด จังหวัดตากอีกด้วย

Tribe collecting strawberries

ผลผลิตจากดอยสูง สู่ผู้บริโภคคนเมือง

เมื่อพืชผัก ผลไม้เมืองหนาวของเกษตรกรชาวเขาในพื้นที่โครงการหลวงให้ผลผลิตดีงาม เพียงพอต่อความต้องการ โครงการหลวงจึงนำผลผลิตดังกล่าวออกจำหน่ายสู่จังหวัดเชียงใหม่และกรุงเทพฯ เพื่อสร้างรายได้เพิ่มเติมให้กับชาวเขา

และเมื่อสินค้าและปริมาณผลผลิตเพิ่มมากขึ้น ทางโครงการจึงได้ดำเนินงานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีในการจัดการก่อนและหลังเก็บเกี่ยวผลผลิตเหล่านี้ นำมาตรฐานของประเทศไทย และมาตรฐานสากลอันได้แก่ GAP, GLOBAL.GAP รวมถึงมาตรฐานเกษตรอินทรีย์มาใช้ในการปลูกพืชต่างๆ เพื่อรักษาผลผลิต และอายุการวางจำหน่ายให้สดนานขึ้น

%e0%b9%82%e0%b8%84%e0%b8%a3%e0%b8%87%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a3%e0%b8%ab%e0%b8%a5%e0%b8%a7%e0%b8%871-%e0%b8%84%e0%b8%b9%e0%b9%88

นำเทคโนโลยีการเก็บด้วยประสิทธิภาพสูง ได้แก่ ระบบผ่านอากาศเย็น ระบบสูญญากาศ ก่อนจัดส่งไปยังจุดจำหน่ายต่างๆ บรรทุกโดยรถห้องเย็นเพื่อควบคุมอุณหภูมิให้เหมาะสม ผลผลิตของโครงการหลวงจึงมีความสด สะอาด และปลอดภัย ภายใต้คอนเซ็ปต์ของผลิตภัณฑ์ คือ ‘ดี อร่อย’

ปัจจุบันไร่ฝิ่นเลือนหาย กลายเป็นพืชผักผลไม้เมืองหนาว นอกจากชาวเขามีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ยังส่งผลให้ประชาชนมีโอกาสบริโภคของดีในประเทศกับราคาที่จ่ายได้ กลายเป็นรอยยิ้มและความผาสุกของแผ่นดิน นั่นเป็นเพราะพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ต้องการสร้างประโยชน์สูงสุดให้กับประชาชน แม้พระองค์ท่านจะจากไปแล้ว แต่เชื่อว่าพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ของพระองค์ที่มีต่อพสกนิกรชาวไทย ชาวเขา หรือแม้กระทั่งชาวโลก จะยังคงตราตรึงอยู่ในใจเราทุกคนมิลืมเลือน

 

 

*More Info

ปัจจุบันผลิตภัณฑ์ภายใต้ตราสินค้าของโครงการหลวง และตราดอยคำ มีวางจำหน่ายตามห้างสรรพสินค้าทั่วไป ร้านเพื่อสุขภาพ ร้านค้าโครงการหลวงที่มีอยู่หลายสาขา อาทิ สาขาท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ, สาขาเซ็นทรัลเวิลด์, สาขาสนามบินเชียงใหม่ ฯลฯ

 

*อ้างอิง

http://www.royalprojectthailand.com/, http://www.royalprojectmarket.com

รายการ อาหารบันดาลใจ : สตรอว์เบอร์รี่สายพันธุ์พระราชทานจากยอดดอย จากไทยรัฐทีวี, รายการแสงจากพ่อ, ข้อมูลจากรายการมูลนิธิ

โครงการหลวง, http://hilight.kapook.com/view/73312, www.ku.ac.th/kaset60/ku60/strawberry.html, หนังสือในหลวงของเรา

ADVERTISMENT
ADVERTISMENT
ADVERTISMENT
ADVERTISMENT